Dyrektywa maszynowa 2006/42/WE

Ten sam otwór 20 mm. Raz 120 mm odstępu, raz 850.

Bo przez szczelinę wchodzi cała dłoń, a przez kwadrat tylko palce — i norma to widzi, nawet jeśli suwmiarka nie. Kalkulator liczy wymagane odległości osłon wg PN-EN ISO 13857, odstępy przeciw zgnieceniu wg 13854 i prowadzi przez zasady konstrukcji osłon z 14120.

Otwór 20 mm · osłona stałaISO 13857
Kwadrat 20 × 20 mmsr ≥ 120 mm
Szczelina 20 mmsr ≥ 850 mm
Siedmiokrotna różnica przy tym samym wymiarze
Kwadrat przepuszcza palce, szczelina — dłoń wsuniętą na płasko. Norma liczy to, co przejdzie, nie to, co zmierzysz.
Znajomy problem

Osłona powstaje na końcu projektu, a decyduje o całej geometrii

Konstrukcja gotowa, rama zaprojektowana, a potem okazuje się, że przy dostępnym odstępie trzeba było użyć drobniejszej siatki — albo odsunąć całą osłonę i przeprojektować podstawę. Sprawdzenie zajmuje minutę, jeśli zrobi się je na czas.

Do tego norma nie patrzy na wymiar otworu, tylko na to, co przez niego przejdzie. Szczelina i kwadrat o tym samym nominale to dwa zupełnie różne przypadki, a różnica bywa siedmiokrotna.

Osobno trzeba pamiętać, że sięganie i zgniecenie to dwa różne mechanizmy urazu. Osłona odsunięta prawidłowo wg 13857 nie zwalnia z zachowania szczeliny bezpieczeństwa między elementami ruchomymi wg 13854.

A na końcu i tak zostają rzeczy, których nie ma w żadnej tabeli: czy śruby zostają w osłonie po demontażu, czy siatka nie tnie dłoni przy myciu, jaki kolor pomaga operatorowi patrzeć przez przegrodę.

Co liczy

Trzy normy, trzy zakładki, jedno miejsce

Wszystko w zakresie zharmonizowanym z dyrektywą maszynową 2006/42/WE.

Sięganie — ISO 13857

Podajesz rozmiar oczka, dostajesz wymaganą odległość osłony od strefy niebezpiecznej oraz informację, przed jaką częścią ciała chroni. Osobno dla otworów kwadratowych i szczelin.

W drugą stronę — dobór siatki

Masz zadany odstęp ramy od elementu ruchomego i chcesz wiedzieć, jakiej siatki wolno użyć? Kalkulator liczy też odwrotnie — to zwykle właściwy kierunek przy modernizacji.

Zgniecenie — ISO 13854

Minimalne szczeliny bezpieczeństwa dla poszczególnych części ciała — od palca po tułów. Do sprawdzenia skrajnego położenia elementów współpracujących.

Konstrukcja osłon — ISO 14120

Checklista rzeczy, których nie da się policzyć: śruby niewypadające, oprawa siatki w ramę, odporność na wyrzucane elementy i ciemny mat, dzięki któremu operator patrzy przez osłonę, a nie na nią.

W trzech krokach

Od pomysłu na osłonę do wymiaru na rysunku

01

Wybierz kierunek

Znasz siatkę i szukasz odległości, czy masz miejsce i szukasz siatki. Oba przypadki są w tej samej zakładce, bo w praktyce raz idzie się w jedną stronę, raz w drugą.

02

Podaj kształt otworu, nie tylko wymiar

Kwadrat albo szczelina. To jedno kliknięcie, które potrafi zmienić wynik siedmiokrotnie — i najczęstsze miejsce, w którym sprawdzenie robione z pamięci wychodzi źle.

03

Sprawdź drugi mechanizm i checklistę

Zajrzyj do zakładki zgnieceniowej, jeśli w maszynie są elementy współpracujące, i przejdź checklistę konstrukcji osłon, zanim rysunek pójdzie dalej.

Sprawdź swoją osłonę

Kalkulator działa publicznie — bez rejestracji i bez instalacji. Wynik jest wskazówką projektową, nie zastępuje oceny ryzyka ani dokumentacji zgodności.

Otwórz kalkulator BHP Umów demo Portalu

Chcesz zobaczyć więcej niż jeden moduł? Poproś o pełne demo — 27 modułów, złóż zestaw dla swojego biura albo obejrzyj cały Portal Inżynierski.

Pytania

Najczęściej pytane

Dlaczego szczelina jest traktowana ostrzej niż kwadratowe oczko tej samej wielkości?

Bo przez szczelinę da się wsunąć dłoń ustawioną na płasko, a przez kwadrat o tym samym wymiarze przechodzą tylko palce. Norma patrzy na to, co realnie przejdzie przez otwór, a nie na jego nominalny rozmiar. Dlatego szczelina 20 mm wymaga odsunięcia osłony o 850 mm, a kwadrat 20 × 20 mm tylko o 120 mm.

Czym różni się ISO 13857 od ISO 13854?

ISO 13857 dotyczy sięgania — jak daleko trzeba odsunąć osłonę, żeby człowiek nie dosięgnął strefy niebezpiecznej przez otwór lub ponad przegrodą. ISO 13854 dotyczy zgniecenia — jaka szczelina musi zostać między elementami ruchomymi, żeby nie zmiażdżyły części ciała. To dwa różne mechanizmy urazu i dwa osobne sprawdzenia.

Można policzyć w drugą stronę: mam miejsce, jakiej siatki użyć?

Tak, i to jest zwykle właściwy kierunek przy modernizacji. Podajesz odstęp, jaki realnie masz między ramą a elementem ruchomym, a kalkulator zwraca największe dopuszczalne oczko wraz z informacją, przed jaką częścią ciała to chroni.

Dlaczego osłony siatkowe maluje się na ciemno?

Z powodu fizjologii wzroku, nie estetyki. Na jasnej i odblaskowej siatce oko skupia ostrość, przez co operator widzi siatkę zamiast strefy roboczej za nią. Ciemny mat minimalizuje odbicia i oko ignoruje przegrodę. To jedna z pozycji checklisty konstrukcji osłon wg ISO 14120.